Keramische voerbak hond: zo kies je er een die jaren meegaat

De meeste keramische voerbakken die na een jaar weg moeten, zijn niet gevallen. Met drie controles die je in de winkel of bij het uitpakken doet, zie je vooraf of een bak het jaren volhoudt of binnen een paar maanden muf gaat ruiken. Daarnaast leg ik uit waarom een drinkbak voor je hond andere eisen heeft dan een voerbak, en in welke situaties ik zelf geen keramiek zou kopen.

Waar let je op bij een keramische voerbak voor je hond?

Kies steengoed of porselein, geen aardewerk, want die nemen nauwelijks vocht op. Controleer dat het glazuur de hele binnenkant en de rand bedekt en geen haarscheurtjes heeft, en dat de verkoper het glazuur als voedselveilig en cadmiumvrij opgeeft. Neem de drinkbak groter dan de voerbak en vervang een bak zodra er een schilfer in de rand zit.

Keramiek is niet één materiaal

Wie het soort klei herkent, koopt geen bak die na een paar maanden gaat ruiken. "Keramisch" is een verzamelnaam voor gebakken klei, en de drie soorten die je in voerbakken tegenkomt gedragen zich heel anders zodra er water bij komt.

Aardewerk wordt op een relatief lage temperatuur gebakken en blijft poreus. Het glazuur maakt de binnenkant waterdicht, maar de onderrand is vaak onbehandeld. Die ring zuigt water op als de bak op een natte mat of in een plasje staat, en droogt langzaam. Mijn eerste keramische bak, een tuincentrumbak van een paar euro, rook na een half jaar aan de onderkant als een natte theedoek. Er zat niets mis met de binnenkant, het zat in de voet.

Steengoed wordt heter gebakken, waardoor de klei dichter wordt. Goed steengoed neemt minder dan 3% vocht op. Het is zwaarder en harder dan aardewerk, en een schilfertje legt geen sponsachtige kern bloot.

Porselein is het dichtst van de drie en neemt vrijwel niets op. Het is ook het brosst: een porseleinen bak die van het aanrecht op tegels valt, breekt vaker in scherven dan in twee stukken.

Zo herken je het verschil zonder etiket:

1. Kijk naar de onbehandelde voetring. Aardewerk is daar vaak roodbruin of krijtachtig en voelt ruw. Steengoed is grijs, beige of gespikkeld en voelt als steen.
2. Doe een druppel water op die ring. Trekt hij binnen een paar seconden in, dan is het aardewerk. Op steengoed blijft de druppel liggen.
3. Tik met een nagel tegen de rand. Steengoed en porselein klinken helder. Aardewerk klinkt doffer.

Staat de verkoper niet op de verpakking wat het is, dan is het in mijn ervaring bijna altijd aardewerk. Wie steengoed maakt, zet dat erop.

Het glazuur doet het echte werk

Het glazuur bepaalt of je bak hygiënisch blijft, meer dan de klei eronder. Een glad, onbeschadigd glazuur geeft bacteriën niets om zich aan vast te houden. Een beschadigd glazuur wel.

Craquelé. Dit is een fijn netwerk van haarlijntjes in het glazuur. Soms is het bewust decoratief, soms ontstaat het na een paar honderd rondes in de vaatwasser omdat klei en glazuur net anders uitzetten. Aan de buitenkant is het onschuldig. Aan de binnenkant is elk lijntje een plek waar water en speeksel blijven zitten.

De test: wrijf wat koude thee of koffie over de binnenkant, laat het een minuut staan en spoel af. Lijntjes die bruin blijven, zijn craquelé. Doe dit bij een nieuwe bak en daarna eens per jaar.

Dekking. Het glazuur moet over de hele binnenkant én over de bovenrand lopen. Bij goedkopere bakken stopt het soms net onder de rand, zodat je hond met elke hap langs onbehandelde klei likt.

Voedselveiligheid. Sommige glazuren, vooral felle rode, oranje en gele, bevatten van oudsher cadmium of lood. "Voedselveilig" op een verpakking zegt weinig als er niet bij staat waarop getest is. Vraag de verkoper gewoon of het glazuur lood- en cadmiumvrij is. Een verkoper die het weet, antwoordt binnen een dag.

Een drinkbak is geen voerbak met water erin

Hier gaat de meeste keuze mis, en het goede nieuws is dat een drinkbak kiezen eenvoudiger wordt zodra je het verschil ziet. Een voerbak wordt tien minuten gebruikt en daarna afgewassen. Een drinkbak staat de hele dag vol, met speeksel, haren en stof erin, en krijgt binnen een dag een slijmerig laagje aan de binnenwand.

Dat vraagt vier dingen van een drinkbak die een voerbak niet nodig heeft:

1. Meer inhoud. Mijn border collie weegt rond de 20 kilo. Een drinkbak van 500 ml was voor hem in de zomer 's middags al leeg, en een halflege bak met water van die ochtend vult niemand trouw bij. Voor een middelgrote hond wil je minstens een liter. Een labrador of Duitse herder heeft aan één liter nog steeds te weinig als je de hele dag weg bent, en krijgt dan beter twee bakken.
2. Een steilere, hogere wand. Water klotst over een lage rand zodra je hond met zijn snuit duwt. Zeven centimeter rand houdt veel meer binnen dan vijf.
3. Gewicht. Een volle drinkbak die over de tegels schuift, laat een spoor achter. Het gewicht van steengoed is bij een drinkbak geen luxe maar de reden om het te kiezen.
4. Glanzend glazuur. Het slijmlaagje veeg je van een glad, glanzend glazuur met één haal af. Van een ruw of mat oppervlak kost dat meer moeite.

Kalk. In een groot deel van Nederland is het kraanwater hard genoeg om binnen een week een witte rand boven de waterlijn achter te laten. Laat de bak een kwartier weken in schoonmaakazijn met water, borstel de rand en spoel hem goed na. Een vaatwasser haalt het er meestal ook af.

Zet de drinkbak niet direct naast de voerbak. Brokjes die bij het eten over de rand vallen, belanden anders in het water en worden binnen een uur pap.

Vorm en maat per hond

De juiste vorm scheelt je een natte vloer en een hond die om zijn bak heen eet. Diameter en hoogte zeggen daarbij meer dan het aantal milliliters.

• Kortsnuitige rassen (Franse bulldog, mopshond, Shih Tzu) eten het makkelijkst uit een brede, ondiepe bak met een rand van rond de vijf centimeter. In een diepe bak drukken ze hun neus tegen de bodem.
• Hangoren (cocker spaniel, basset hound, beagle) houd je droger met een bak die smaller en dieper is, zodat de oren buiten de rand vallen. Een brede drinkbak betekent bij een cocker natte oren na elke slok.
• Snelle eters remt een gewone bak niet af, van welk materiaal ook. Daarvoor bestaan slowfeeders. Keramische slowfeeders zijn er, maar de ribbels zijn lastig schoon te krijgen.
• De voerbak moet één maaltijd kunnen bevatten met een paar centimeter ruimte tot de rand. Anders duwt je hond de brokjes eroverheen.

Twijfel je tussen keramiek en RVS in het algemeen, dan staat de hele afweging in keramiek of RVS: een eerlijke vergelijking.

Wanneer keramiek niet de goede keuze is

Keramiek is voor de meeste honden thuis de beste keuze, maar in vier situaties bespaart een andere bak je geld en scherven.

• Onderweg. Een steengoed bak in een weekendtas is zwaar en breekt in de kofferbak. Een opvouwbare siliconen bak of een lichte RVS-bak werkt daar beter.
• Puppy's die bakken oppakken. Een pup van vijf maanden die zijn bak door de kamer sleept en op de tegelvloer laat vallen, breekt hem. Gebruik RVS tot die fase voorbij is.
• In de bench. Een bak die aan het rooster vastklikt, blijft staan. Een losse keramische bak niet.
• Buiten in de winter. Water dat in een bak bevriest, zet uit. Ook steengoed kan daardoor barsten. Buiten van november tot maart liever RVS.

En over de prijs: een steengoed bak van acht euro met goed glazuur doet hetzelfde werk als een van dertig. Wat je bij een duurdere bak betaalt, is vooral afwerking, vorm en hoe hij eruitziet in je keuken. Koop op de controles hierboven, niet op het prijskaartje.

Wanneer je een keramische bak vervangt

Een keramische bak gaat niet stuk van ouderdom, dus je hoeft hem ook niet op leeftijd te vervangen. Kijk naar deze drie dingen:

1. Een schilfer in de bovenrand of binnenkant. Direct weg. De rand is scherp en onder het glazuur ligt klei open.
2. Een scheur door het materiaal. Tik tegen de bak. Klinkt hij dof of rammelt het, dan zit er een scheur die je misschien nog niet ziet.
3. Craquelé aan de binnenkant van de drinkbak. Een voerbak die dagelijks in de vaatwasser gaat, kan daar nog even mee door. Een drinkbak met craquelé vervang je.

Een schilfer aan de onderkant van de voet, waar geen water of voer komt, is cosmetisch. Die bak kan gewoon blijven.

Wat ik zelf gebruik

Voor mijn eigen hond gebruik ik de Splatter stoneware bowl set, omdat die de controles hierboven doorstaat. Hij is van steengoed met minder dan 3% vochtopname en een cadmiumvrij, voedselveilig glazuur, en mag in de vaatwasser. De set bestaat uit twee bakken van dezelfde maat. De 14 cm set (buitendiameter 14,5 cm, 800 ml) kost €29,95, de 16,5 cm set (buitendiameter 17,5 cm, 1000 ml) €30,95.

Omdat beide bakken even groot zijn, raad ik voor een hond boven de tien kilo de 16,5 cm aan. Dan is de drinkbak groot genoeg en heeft de voerbak ruimte over. De 14 cm set met 800 ml past bij kleine honden en katten. Als drinkbak voor een border collie of groter is hij in de zomer aan de krappe kant.

Een bak die de controles doorstaat

Wil je een voer- en drinkbak die deze controles al doorstaat? Bekijk de Splatter stoneware bowl set, per twee voor €29,95 (14 cm) of €30,95 (16,5 cm).

Of bekijk alle kleuren en maten in onze collectie voer- en drinkbakken.